Kısaca
- Banka mutabakatı ve cari hesap mutabakatı farklı kayıtların karşılaştırılmasını gerektirir.
- Yapay zeka olası eşleşmeleri ve inceleme gerektiren farkları önerebilir.
- Son karar, belgeyi ve muhasebe kaydını kontrol eden kişide kalır.
Mutabakatta bir fark gördüğünüzde asıl soru şudur: Bu fark nereden geliyor? Eksik kayıt mı var, ödeme başka bir faturaya mı işlenmiş, yoksa tarihler mi farklı?
Yapay zeka, kayıtlar arasında olası eşleşmeler bulmak ve farkları incelemeye hazırlamak için kullanılabilir. Yine de bir açıklamanın kulağa doğru gelmesi yeterli değildir. İlgili kaydı ve dayanak belgeyi görmek gerekir.
Önce hangi mutabakatı yaptığınızı belirleyin
Banka mutabakatında, banka ekstresini muhasebedeki ilgili banka hesabının kayıtlarıyla karşılaştırırsınız. Cari hesap mutabakatında ise kendi kayıtlarınızla müşteri veya tedarikçinin kayıtlarını karşılıklı kontrol edersiniz.
Bu iki işi ayırmak önemlidir. Bankada görünen bir ödemenin hangi faturayı kapattığını araştırabilirsiniz. Ancak bu araştırma, cari hesap bakiyesinin karşı tarafla teyit edilmesinin yerini tutmaz. Banka tarafındaki eşleştirme adımlarını Paraşüt'ün banka mutabakatı kılavuzunda da görebilirsiniz.
Farkın nedenini nasıl araştırırsınız?
Önce aynı dönemi ve para birimini karşılaştırdığınızdan emin olun. Ardından farkları türlerine ayırın. Bu, hangi belgeye bakacağınızı belirlemeyi kolaylaştırır.
| Karşılaşılan durum | Olası açıklama | Kontrol edilecek bilgi |
|---|---|---|
| İşlem yalnızca bir tarafta görünüyor | Kayıt eksik olabilir veya başka döneme işlenmiş olabilir | İşlem tarihi, kayıt tarihi ve dayanak belge |
| Ödeme tutarı beklenenden farklı | Kısmi ödeme veya kesinti olabilir | Dekont, fatura ve varsa masraf bilgisi |
| Bir ödeme birkaç faturayla ilişkili | Toplu ödeme yapılmış olabilir | Ödeme açıklaması ve kapatılan faturalar |
| Aynı tarih ve tutarda iki kayıt var | Ayrı işlemler veya mükerrer kayıt olabilir | İşlem numaraları ve belgeler |
| Dövizli işlemde fark var | Kullanılan kurlar veya kayıt tarihleri farklı olabilir | Para birimi, kur ve tarih |
Tablodaki açıklamalar birer olasılıktır. Örneğin aynı tutardaki iki kayıt, aynı işlemin iki kez kaydedildiğini tek başına göstermez.
Yapay zekadan ne isteyebilirsiniz?
Firma adı farklı yazıldığında veya fatura numarası açıklama içinde geçtiğinde olası eşleşmeleri bulmasını isteyebilirsiniz. Sistem bu ilişkileri önerebilir. Önerinin doğru olup olmadığını ise kayıt üzerinden kontrol edersiniz.
Eşleşmeyen hareketleri de ayrı bir listede toplayabilirsiniz. Her satırda ilgili tutar, tarih ve belge bağlantısı bulunsun. Böylece yalnızca açıklamayı okumaz, açıklamanın dayanağına da bakarsınız.
Eksik belge için müşteriye gönderilecek mesajı da taslak olarak hazırlatabilirsiniz. Mesajı göndermeden önce talebin doğru müşteriye ve doğru işleme ait olduğunu kontrol edin.
Küçük bir dosyayla başlayın
İlk denemeyi daha önce kontrol ettiğiniz bir dosyada yapın. Banka mutabakatı için tek hesap ve belirli bir dönem seçebilirsiniz. Cari hesap mutabakatında ise tek müşteri veya tedarikçiyle başlayabilirsiniz.
Önce dosyanın doğru okunduğuna bakın. Tarihler, tutarlar ve satır sayısı kaynakla uyuşuyor mu? Ardından eşleştirme kurallarını belirleyin. Tarih farkı veya küçük tutar farkı bulunan kayıtlar, doğrudan onaylanmak yerine incelemeye ayrılsın.
Sonuçları üç grupta görmek işinizi kolaylaştırır: eşleşenler, eşleşmeyenler ve inceleme bekleyenler. Son gruptaki her öneriyi onaylayın, düzeltin veya reddedin. Kayıt düzeltmesini yetkili kişi muhasebe sisteminde yapsın.
Son kontrolü nasıl yaparsınız?
Satır sayılarını, toplamları ve ilgili bakiyeleri kaynak kayıtlarla karşılaştırın. Toplu veya parçalı ödemelerde aynı tutarın iki kez sayılmadığını kontrol edin.
Yalnızca fark bulunan kayıtlara bakmayın. “Eşleşti” denilen kayıtlardan da örnek seçin. Bir ödeme yanlış faturayla eşleşmiş olabilir. Yüksek tutarlı veya olağandışı işlemleri ayrıca inceleyin.
Tutar hesaplarını modelin yazdığı açıklamadan bağımsız yapın. Dosyayı yeniden çalıştırdığınızda sonuç değişirse model sürümünü, ayarları ve belge okuma adımını da kontrol edin.
Müşteri verisini yüklemeden önce
Kimin hangi dosyaya erişebildiğini, verinin nerede saklandığını ve modelin içeriği nerede işlediğini öğrenin. Sağlayıcının veriyi eğitimde kullanıp kullanmadığını da sorun. Bu kararları müşteri sözleşmeniz ve kurumunuzun veri paylaşım kurallarıyla birlikte değerlendirin.
Bu konunun genel çerçevesini güvenli kurumsal yapay zeka yazısında bulabilirsiniz.
Feza, mevcut muhasebe yazılımınızın çevresindeki hazırlık, kontrol ve mutabakat işlerini destekler. Muhasebe sisteminiz ana kayıt kaynağı olarak kalır. Hareketleri kayıtlarla karşılaştırma ve eksik belgeleri talep etme gibi akışlar, ihtiyacınıza göre birlikte kurulur.
Kendi dosyalarınızla nasıl başlayabileceğinizi görmek için mali müşavirlik ve muhasebe iş akışlarını inceleyebilirsiniz.






